Kto ponosi koszty postępowania egzekucyjnego?

Osoby, które przychodzą do mnie po pomoc w sprawie odzyskania ich pieniędzy, często pytają o koszty postępowania egzekucyjnego i zasady ich ponoszenia. Wiele z nich nie wie, jak komornik rozliczy postępowanie i wszystkie podejmowane przez siebie czynności. Czy kosztami obciąży wierzyciela, czy dłużnika? Czy wyegzekwowane należności komornik pomniejszy o swój „dochód”? Mało kto wie również, że w toku postępowania egzekucyjnego można uzyskać przynajmniej częściowe pokrycie kosztów radcy prawnego lub adwokata, który wspiera wierzyciela w postępowaniu.

Dlatego też, aby rozwiać powyższe wątpliwości i przybliżyć Ci zasady ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego – przygotowałem dzisiejszy wpis. Czasem egzekucja kończy się dla wierzyciela dodatkową stratą finansową. Warto rozumieć, dlaczego tak się dzieje.

Jak od strony kosztów – w większości przypadków – wygląda postępowanie egzekucyjne?

  1. na skutek złożonego do komornika wniosku o wszczęcie postępowania komornik wzywa wierzyciela do uiszczenia zaliczki na poszczególne wydatki, czy też na poczet zlecenia komornikowi poszukiwania majątku dłużnika za wynagrodzeniem,
  2. komornik prowadzi postępowanie i dokonuje czynności,
  3. komornik w zależności od tego, czy postępowanie zakończyło się sukcesem czy nie, albo ściąga pieniądze od dłużnika, albo wydaje postanowienie o umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej,
  4. komornik kończy postępowanie, wydając odpowiednie postanowienie i rozliczając koszty.

Z zaliczkami jest tak, że komornikowi przysługuje prawo do żądania od wierzyciela zaliczek na określone w ustawie wydatki, takie jak m.in. koszty korespondencji, należności biegłych, czy koszty uzyskiwania informacji. Jeżeli komornik skorzysta ze swojego prawa i wezwie wierzyciela do zapłaty zaliczki, a wierzyciel tego nie zrobi – wówczas komornik nie jest zobowiązany do podjęcia danej czynności. Wysokość zaliczek jest różna, ale zwykle łącznie nie przekraczają one kilkuset złotych.

Na podstawie uiszczonych zaliczek, jak również podejmując pewne nieodpłatne czynności, komornik prowadzi postępowanie egzekucyjne i stara się wyegzekwować roszczenie od dłużnika.

Końcowy etap, obejmujący wydanie postanowienia w zakresie zakończenia postępowania egzekucyjnego, obejmuje również rozliczenie kosztów tego postępowania. I tutaj wszystko zależy od tego, czy były to koszty celowe dla dochodzenia wierzytelności, oraz od skutku egzekucji, tj. czy pieniądze udało się ściągnąć z majątku dłużnika, czy nie.

Generalna zasada głosi, podobnie jak w cywilnym postępowaniu sądowym, że koszty ponosi strona przegrywająca. Pod warunkiem, że są to koszty celowe dla dochodzenia lub obrony jej praw. Jeżeli więc wierzyciel wnosi o czynności postępowania działając w dobrej wierze i jego wnioski są celowe, to w przypadku wyegzekwowania pieniędzy od dłużnika (a więc gdy ustalono majątek dłużnika) – komornik wszystkimi kosztami obciąży wyłącznie dłużnika.

Do kosztów tych należą zaliczki na wydatki (poniesione początkowo przez wierzyciela), opłata egzekucyjna (jest to „dochód” komornika), oraz wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata, którzy reprezentowali w postępowaniu wierzyciela. To ostatnie przyznawane jest w określonej rozporządzeniami minimalnej wysokości i stanowi zwrot części kwoty wynagrodzenia pełnomocnika. Tak więc w razie „wygranej” wierzyciel odzyska nie tylko w całości dochodzoną przez siebie wierzytelność, ale też otrzyma zwrot zapłaconych zaliczek i pewną kwotę na pomoc prawną, z której skorzystał.

Co jednak, gdy egzekucja okazała się bezskuteczna? Jeżeli komornikowi nie uda się wyegzekwować należności wierzyciela od dłużnika to obowiązek pokrycia niektórych wydatków postępowania spada na wierzyciela. Komornik w świetle prawa nie może bowiem być na egzekucji „stratny”, a przynajmniej „bardzo stratny”. Bo i tak nieskuteczna egzekucja sprawia, że praca komornika była pracą darmową. Nie uzyskuje on swojego dochodu, bo opłata egzekucyjna pozostaje nieuiszczona. Wierzyciela obciążają tylko wydatki komornika – poniesione już przez wierzyciela zaliczki i ewentualne dalsze kwoty, gdy komornik nie wezwał wcześniej o ich zapłacenie w postaci zaliczek. Wierzyciel może w takim przypadku ponieść też koszty poszukiwania majątku przez komornika, o czym przestrzegałem w tym wpisie, ale wynika to ze złożonego komornikowi zlecenia i nie dotyczy każdej egzekucji.

Reasumując, w razie udanej egzekucji wierzyciel uzyska zwrot zaliczek, pełną kwotę swojej wierzytelności, oraz koszty pełnomocnika. Komornik zaś ściągnie z majątku dłużnika, niezależnie od ww. pieniędzy dla wierzyciela, własną opłatę egzekucyjną. Dochód komornika nie wpływa więc w żaden sposób na koszty wierzyciela – działalność komornika „finansuje” dłużnik, jako strona postępowania, która nie spełniła dobrowolnie świadczenia na rzecz wierzyciela. Pomimo istnienia tytułu wykonawczego (np. nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności), który nakazywał pozwanemu zaspokojenie powoda.

Jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna – dłużnik pozostanie bezkarny, wierzyciel nie odzyska swoich pieniędzy, dodatkowo ponosząc koszty zaliczek, a komornik – nic nie zarobi. Takie życie.

Przy czym, co istotne, pomimo poniesienia przez wierzyciela kosztów zaliczek i nie uzyskania zwrotu kosztów pełnomocnika, wszystkie te kwoty formalnie obciążą dłużnika – na oryginale tytułu wykonawczego komornik umieści bowiem dodatkową pieczęć i wpisze te nowe „koszty” jako należące się wierzycielowi od dłużnika. Fizycznie nie zobaczysz tych pieniędzy, przynajmniej na razie, ale zawsze będziesz mógł za jakiś czas spróbować ponownie egzekucji. I jeżeli tym razem się uda – odzyskasz wszystkie koszty, także poprzedniego postępowania.

O tym, jak długo można dochodzić roszczenia pomimo bezskutecznej egzekucji, pisałem na blogu tutaj.

Dlatego tak ważne jest, by prawidłowo formułować wnioski w postępowaniu egzekucyjnym. Bez tego możesz nie odzyskać wszystkich przysługujących Ci pieniędzy. No i warto też wiedzieć, kiedy i jakie koszty obciążają wierzyciela a kiedy dłużnika. Bo w razie błędnego ich naliczenia (co może być dość dotkliwe) zawsze przysługuje skarga na czynności komornika. Trzeba tylko wiedzieć, jak z niej skorzystać – i czy są ku temu podstawy.

Pozdrawiam Cię serdecznie!

12 komentarzy

  1. Korek said:

    Witam chciałam się zapytać czy jak komornik nie ściągnął długu z dłużnika czy ponoszę jakieś koszty

    7 czerwca 2017
    Reply
    • Witam serdecznie na blogu! Wszystko zależy od okoliczności danej sprawy. Jeżeli jest Pan wierzycielem i nie udało się wyegzekwować wierzytelności od dłużnika to zwykle ponosi Pan koszty wydatków gotówkowych komornika (na korespondencję, zapytania itp.) i koszty poszukiwania majątku dłużnika (jeżeli zlecił Pan poszukiwanie majątku komornikowi). Jeżeli egzekucja została wszczęta celowo, to komornik co do zasady nie obciąży Pana innymi kosztami. Przy czym wszystkie te koszty zostaną umieszczone na tytule wykonawczym i w teorii będzie mógł Pan w przyszłości spróbować dochodzić ich od dłużnika. Oczywiście, o ile jego sytuacja majątkowa się poprawi i będzie miał majątek pozwalający na zaspokojenie Pana roszczenia.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      7 czerwca 2017
      Reply
  2. Cezary said:

    Witam.
    Czy składając ponowy wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego mogę starać się o ponowne przyznanie kosztów zastępstwa pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym oraz ustalenie i ściągnięcie kosztów egzekucji?

    17 sierpnia 2017
    Reply
    • Witam na blogu! Nie widzę przeszkód, wszak to nowe postępowanie egzekucyjne, a jedynie oparte na tym samym tytule wykonawczym.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      25 sierpnia 2017
      Reply
  3. Monika said:

    Witam. A co jeśli wierzyciel od dwóch miesięcy nie poczuwa się do odpowiedzialności, by wysłać pismo o umorzenie, dopóki nie zapłaci się zaliczki, której nie wpłacił? Spłata zadłużenia opiewa na datę przed dniem, kiedy komornik otrzymał pismo o wszczęciu egzekucji

    8 listopada 2017
    Reply
    • Witam na blogu Pani Moniko!

      Trudno odpowiedzieć na to pytanie nie znając szczegółów. Istotne jest jednak, kiedy został nadany wniosek o wszczęcie egzekucji, bo jeżeli wniosek wysłano pocztą to kluczowa jest data nadania, a nie otrzymania wniosku przez komornika. Natomiast w razie braku wpłaty zaliczki komornik co do zasady nie podejmuje czynności, więc opisana przez Panią sytuacja jest nietypowa. Zwykle nie ma „długu” w postaci zaliczki. Gdyby była Pani zainteresowana moją pomocą w sprawie uzyskania umorzenia postępowania egzekucyjnego to bardzo proszę o kontakt.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      16 listopada 2017
      Reply
  4. Maciej said:

    Witam Panie Krzysztofie , a jak wygląda sytuacja jeżeli postępowanie egzekucyjne(z nieruchomości) zostało umorzone z mocy prawa ze względu na bezczynność wierzyciela?
    Komornik przesłał pismo o solidarny zwrot kosztów egzekucyjnych przez dłużnika oraz dłużnika rzeczowego. Dłużnik w tym czasie uzyskał upadłość konsumencką , więc w praktyce wygląda na to , że koszta egzekucyjne w kwocie około 20 tys zostaną poniesione przez dłużnika rzeczowego.
    Dodam iż postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone po wykonaniu oszacowania budynku, dodam też że dłużnik rzeczowy nie był informowany o czynnościach przez komornika. Komornik wysyłał pisma odnośnie czynności na błędny adres mimo iż wierzyciel dysponował aktualnym adresem zameldowania dłużnika rzeczowego.

    3 stycznia 2018
    Reply
    • Witam Panie Macieju, bardzo ciekawe zagadnienie Pan poruszył. Na blogu nie udzielam jednak porad prawnych, więc jeżeli jest Pan zainteresowany moją pomocą to zapraszam do bezpośredniego kontaktu.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      9 stycznia 2018
      Reply
  5. Ada said:

    Dzień dobry,
    ja trochę z innej strony. Z tekstu zrozumiałam, że opłata egzekucyjna (mam jej wysokość w zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji) nie zawiera w sobie wartości zaliczki na wydatki, czy tak? Czy jest wyszczególniona na takim zawiadomieniu? Chodzi mi o poprawne zaksięgowanie zajęcia.

    12 stycznia 2018
    Reply
    • Dzień dobry Pani Ado! Witam serdecznie na blogu.

      Opłata egzekucyjna a zaliczka na wydatki to dwie różne rzeczy, dobrze to Pani rozumie. Zarówno opłata egzekucyjna, jak i wysokość wydatków gotówkowych znajdą się na postanowieniu komornika sądowego o zakończeniu lub umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Będą podane jako odrębne kwoty. Kwota opłaty egzekucyjnej z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji może ulec zmianie w toku postępowania, proszę to mieć na uwadze. Podobnie teraz uiszcza się zaliczkę, ale na koniec zostanie ustalona całkowita suma „wydatków gotówkowych” komornika poniesionych w sprawie.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      15 stycznia 2018
      Reply
      • Ada said:

        Dziękuję za odpowiedź. Zgodnie z tym co Pan napisał, kwota opłaty egzekucyjnej – oprócz tego, że jest wykazana jako konkretna wartość – jest również składnikiem zmiennym, na zawiadomieniu wykazana wraz z odsetkami jako kwota za każdy dzień – do przeliczenia w zależności od dni przeterminowania. Jeszcze raz dziękuje i pozdrawiam. Ada

        15 stycznia 2018
        Reply
        • Pani Ado, opłata egzekucyjna może się zmienić, bo zależy od wysokości wyegzekwowanego roszczenia, ale też od wybranych sposobów egzekucji (które w jej toku mogą ulec zmianie) i sposobu zakończenia egzekucji. Tak więc aż do końca egzekucji opłata egzekucyjna może podlegać wielu zmianom.

          Krzysztof Kozłowski

          15 stycznia 2018
          Reply

Zostaw komentarz