Kto ponosi koszty postępowania egzekucyjnego?

Osoby, które przychodzą do mnie po pomoc w sprawie odzyskania ich pieniędzy, często pytają o koszty postępowania egzekucyjnego i zasady ich ponoszenia. Wiele z nich nie wie, jak komornik rozliczy postępowanie i wszystkie podejmowane przez siebie czynności. Czy kosztami obciąży wierzyciela, czy dłużnika? Czy wyegzekwowane należności komornik pomniejszy o swój „dochód”? Mało kto wie również, że w toku postępowania egzekucyjnego można uzyskać przynajmniej częściowe pokrycie kosztów radcy prawnego lub adwokata, który wspiera wierzyciela w postępowaniu.

Dlatego też, aby rozwiać powyższe wątpliwości i przybliżyć Ci zasady ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego – przygotowałem dzisiejszy wpis. Czasem egzekucja kończy się dla wierzyciela dodatkową stratą finansową. Warto rozumieć, dlaczego tak się dzieje.

Jak od strony kosztów – w większości przypadków – wygląda postępowanie egzekucyjne?

  1. na skutek złożonego do komornika wniosku o wszczęcie postępowania komornik wzywa wierzyciela do uiszczenia zaliczki na poszczególne wydatki, czy też na poczet zlecenia komornikowi poszukiwania majątku dłużnika za wynagrodzeniem,
  2. komornik prowadzi postępowanie i dokonuje czynności,
  3. komornik w zależności od tego, czy postępowanie zakończyło się sukcesem czy nie, albo ściąga pieniądze od dłużnika, albo wydaje postanowienie o umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej,
  4. komornik kończy postępowanie, wydając odpowiednie postanowienie i rozliczając koszty.

Z zaliczkami jest tak, że komornikowi przysługuje prawo do żądania od wierzyciela zaliczek na określone w ustawie wydatki, takie jak m.in. koszty korespondencji, należności biegłych, czy koszty uzyskiwania informacji. Jeżeli komornik skorzysta ze swojego prawa i wezwie wierzyciela do zapłaty zaliczki, a wierzyciel tego nie zrobi – wówczas komornik nie jest zobowiązany do podjęcia danej czynności. Wysokość zaliczek jest różna, ale zwykle łącznie nie przekraczają one kilkuset złotych.

Na podstawie uiszczonych zaliczek, jak również podejmując pewne nieodpłatne czynności, komornik prowadzi postępowanie egzekucyjne i stara się wyegzekwować roszczenie od dłużnika.

Końcowy etap, obejmujący wydanie postanowienia w zakresie zakończenia postępowania egzekucyjnego, obejmuje również rozliczenie kosztów tego postępowania. I tutaj wszystko zależy od tego, czy były to koszty celowe dla dochodzenia wierzytelności, oraz od skutku egzekucji, tj. czy pieniądze udało się ściągnąć z majątku dłużnika, czy nie.

Generalna zasada głosi, podobnie jak w cywilnym postępowaniu sądowym, że koszty ponosi strona przegrywająca. Pod warunkiem, że są to koszty celowe dla dochodzenia lub obrony jej praw. Jeżeli więc wierzyciel wnosi o czynności postępowania działając w dobrej wierze i jego wnioski są celowe, to w przypadku wyegzekwowania pieniędzy od dłużnika (a więc gdy ustalono majątek dłużnika) – komornik wszystkimi kosztami obciąży wyłącznie dłużnika.

Do kosztów tych należą zaliczki na wydatki (poniesione początkowo przez wierzyciela), opłata egzekucyjna (jest to „dochód” komornika), oraz wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata, którzy reprezentowali w postępowaniu wierzyciela. To ostatnie przyznawane jest w określonej rozporządzeniami minimalnej wysokości i stanowi zwrot części kwoty wynagrodzenia pełnomocnika. Tak więc w razie „wygranej” wierzyciel odzyska nie tylko w całości dochodzoną przez siebie wierzytelność, ale też otrzyma zwrot zapłaconych zaliczek i pewną kwotę na pomoc prawną, z której skorzystał.

Co jednak, gdy egzekucja okazała się bezskuteczna? Jeżeli komornikowi nie uda się wyegzekwować należności wierzyciela od dłużnika to obowiązek pokrycia niektórych wydatków postępowania spada na wierzyciela. Komornik w świetle prawa nie może bowiem być na egzekucji „stratny”, a przynajmniej „bardzo stratny”. Bo i tak nieskuteczna egzekucja sprawia, że praca komornika była pracą darmową. Nie uzyskuje on swojego dochodu, bo opłata egzekucyjna pozostaje nieuiszczona. Wierzyciela obciążają tylko wydatki komornika – poniesione już przez wierzyciela zaliczki i ewentualne dalsze kwoty, gdy komornik nie wezwał wcześniej o ich zapłacenie w postaci zaliczek. Wierzyciel może w takim przypadku ponieść też koszty poszukiwania majątku przez komornika, o czym przestrzegałem w tym wpisie, ale wynika to ze złożonego komornikowi zlecenia i nie dotyczy każdej egzekucji.

Reasumując, w razie udanej egzekucji wierzyciel uzyska zwrot zaliczek, pełną kwotę swojej wierzytelności, oraz koszty pełnomocnika. Komornik zaś ściągnie z majątku dłużnika, niezależnie od ww. pieniędzy dla wierzyciela, własną opłatę egzekucyjną. Dochód komornika nie wpływa więc w żaden sposób na koszty wierzyciela – działalność komornika „finansuje” dłużnik, jako strona postępowania, która nie spełniła dobrowolnie świadczenia na rzecz wierzyciela. Pomimo istnienia tytułu wykonawczego (np. nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności), który nakazywał pozwanemu zaspokojenie powoda.

Jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna – dłużnik pozostanie bezkarny, wierzyciel nie odzyska swoich pieniędzy, dodatkowo ponosząc koszty zaliczek, a komornik – nic nie zarobi. Takie życie.

Przy czym, co istotne, pomimo poniesienia przez wierzyciela kosztów zaliczek i nie uzyskania zwrotu kosztów pełnomocnika, wszystkie te kwoty formalnie obciążą dłużnika – na oryginale tytułu wykonawczego komornik umieści bowiem dodatkową pieczęć i wpisze te nowe „koszty” jako należące się wierzycielowi od dłużnika. Fizycznie nie zobaczysz tych pieniędzy, przynajmniej na razie, ale zawsze będziesz mógł za jakiś czas spróbować ponownie egzekucji. I jeżeli tym razem się uda – odzyskasz wszystkie koszty, także poprzedniego postępowania.

O tym, jak długo można dochodzić roszczenia pomimo bezskutecznej egzekucji, pisałem na blogu tutaj.

Dlatego tak ważne jest, by prawidłowo formułować wnioski w postępowaniu egzekucyjnym. Bez tego możesz nie odzyskać wszystkich przysługujących Ci pieniędzy. No i warto też wiedzieć, kiedy i jakie koszty obciążają wierzyciela a kiedy dłużnika. Bo w razie błędnego ich naliczenia (co może być dość dotkliwe) zawsze przysługuje skarga na czynności komornika. Trzeba tylko wiedzieć, jak z niej skorzystać – i czy są ku temu podstawy.

Pozdrawiam Cię serdecznie!

20 komentarzy

  1. Korek said:

    Witam chciałam się zapytać czy jak komornik nie ściągnął długu z dłużnika czy ponoszę jakieś koszty

    7 czerwca 2017
    Reply
    • Witam serdecznie na blogu! Wszystko zależy od okoliczności danej sprawy. Jeżeli jest Pan wierzycielem i nie udało się wyegzekwować wierzytelności od dłużnika to zwykle ponosi Pan koszty wydatków gotówkowych komornika (na korespondencję, zapytania itp.) i koszty poszukiwania majątku dłużnika (jeżeli zlecił Pan poszukiwanie majątku komornikowi). Jeżeli egzekucja została wszczęta celowo, to komornik co do zasady nie obciąży Pana innymi kosztami. Przy czym wszystkie te koszty zostaną umieszczone na tytule wykonawczym i w teorii będzie mógł Pan w przyszłości spróbować dochodzić ich od dłużnika. Oczywiście, o ile jego sytuacja majątkowa się poprawi i będzie miał majątek pozwalający na zaspokojenie Pana roszczenia.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      7 czerwca 2017
      Reply
  2. Cezary said:

    Witam.
    Czy składając ponowy wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego mogę starać się o ponowne przyznanie kosztów zastępstwa pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym oraz ustalenie i ściągnięcie kosztów egzekucji?

    17 sierpnia 2017
    Reply
    • Witam na blogu! Nie widzę przeszkód, wszak to nowe postępowanie egzekucyjne, a jedynie oparte na tym samym tytule wykonawczym.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      25 sierpnia 2017
      Reply
  3. Monika said:

    Witam. A co jeśli wierzyciel od dwóch miesięcy nie poczuwa się do odpowiedzialności, by wysłać pismo o umorzenie, dopóki nie zapłaci się zaliczki, której nie wpłacił? Spłata zadłużenia opiewa na datę przed dniem, kiedy komornik otrzymał pismo o wszczęciu egzekucji

    8 listopada 2017
    Reply
    • Witam na blogu Pani Moniko!

      Trudno odpowiedzieć na to pytanie nie znając szczegółów. Istotne jest jednak, kiedy został nadany wniosek o wszczęcie egzekucji, bo jeżeli wniosek wysłano pocztą to kluczowa jest data nadania, a nie otrzymania wniosku przez komornika. Natomiast w razie braku wpłaty zaliczki komornik co do zasady nie podejmuje czynności, więc opisana przez Panią sytuacja jest nietypowa. Zwykle nie ma „długu” w postaci zaliczki. Gdyby była Pani zainteresowana moją pomocą w sprawie uzyskania umorzenia postępowania egzekucyjnego to bardzo proszę o kontakt.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      16 listopada 2017
      Reply
  4. Maciej said:

    Witam Panie Krzysztofie , a jak wygląda sytuacja jeżeli postępowanie egzekucyjne(z nieruchomości) zostało umorzone z mocy prawa ze względu na bezczynność wierzyciela?
    Komornik przesłał pismo o solidarny zwrot kosztów egzekucyjnych przez dłużnika oraz dłużnika rzeczowego. Dłużnik w tym czasie uzyskał upadłość konsumencką , więc w praktyce wygląda na to , że koszta egzekucyjne w kwocie około 20 tys zostaną poniesione przez dłużnika rzeczowego.
    Dodam iż postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone po wykonaniu oszacowania budynku, dodam też że dłużnik rzeczowy nie był informowany o czynnościach przez komornika. Komornik wysyłał pisma odnośnie czynności na błędny adres mimo iż wierzyciel dysponował aktualnym adresem zameldowania dłużnika rzeczowego.

    3 stycznia 2018
    Reply
    • Witam Panie Macieju, bardzo ciekawe zagadnienie Pan poruszył. Na blogu nie udzielam jednak porad prawnych, więc jeżeli jest Pan zainteresowany moją pomocą to zapraszam do bezpośredniego kontaktu.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      9 stycznia 2018
      Reply
  5. Ada said:

    Dzień dobry,
    ja trochę z innej strony. Z tekstu zrozumiałam, że opłata egzekucyjna (mam jej wysokość w zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji) nie zawiera w sobie wartości zaliczki na wydatki, czy tak? Czy jest wyszczególniona na takim zawiadomieniu? Chodzi mi o poprawne zaksięgowanie zajęcia.

    12 stycznia 2018
    Reply
    • Dzień dobry Pani Ado! Witam serdecznie na blogu.

      Opłata egzekucyjna a zaliczka na wydatki to dwie różne rzeczy, dobrze to Pani rozumie. Zarówno opłata egzekucyjna, jak i wysokość wydatków gotówkowych znajdą się na postanowieniu komornika sądowego o zakończeniu lub umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Będą podane jako odrębne kwoty. Kwota opłaty egzekucyjnej z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji może ulec zmianie w toku postępowania, proszę to mieć na uwadze. Podobnie teraz uiszcza się zaliczkę, ale na koniec zostanie ustalona całkowita suma „wydatków gotówkowych” komornika poniesionych w sprawie.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      15 stycznia 2018
      Reply
      • Ada said:

        Dziękuję za odpowiedź. Zgodnie z tym co Pan napisał, kwota opłaty egzekucyjnej – oprócz tego, że jest wykazana jako konkretna wartość – jest również składnikiem zmiennym, na zawiadomieniu wykazana wraz z odsetkami jako kwota za każdy dzień – do przeliczenia w zależności od dni przeterminowania. Jeszcze raz dziękuje i pozdrawiam. Ada

        15 stycznia 2018
        Reply
        • Pani Ado, opłata egzekucyjna może się zmienić, bo zależy od wysokości wyegzekwowanego roszczenia, ale też od wybranych sposobów egzekucji (które w jej toku mogą ulec zmianie) i sposobu zakończenia egzekucji. Tak więc aż do końca egzekucji opłata egzekucyjna może podlegać wielu zmianom.

          Krzysztof Kozłowski

          15 stycznia 2018
          Reply
  6. Łucja said:

    Dzień dobry:) Bardzo interesujący blog, można się naprawdę sporo dowiedzieć w interesujących nas kwestiach prawnych! Z uwagą przeczytałam artykuł o kosztach postępowania egzekucyjnego, jednak jedna kwestia wciąż pozostaje dla mnie niejasna.
    Jestem wierzycielką. Otrzymuję niewielką ale stała, comiesięczną należność egzekwowaną ze świadczeń emerytalno-rentowych. Nie mam właściwie żadnego kontaktu z komornikiem, ponieważ jest on właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika, a to spora odległość. Byłam tam tylko raz – złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji. Nie musiałam wnosić zaliczki na poszczególne wydatki (szczerze przyznam nawet o niej nie wiedziałam, przeczytałam o niej dopiero na Pańskim blogu) zapewne dlatego, że poinformowałam, iż dłużnik ma stały dochód z ZUS. Teraz po równych 3 latach otrzymałam od Naczelnika Urzędu Skarbowego, przy którym działa komornik pismo z prośbą o udzielenie informacji ”jaki jest aktualny stan zadłużenia (należność główna) objęty postępowaniem egzekucyjnym.” Licząc środki, które do mnie wpłynęły zauważyłam, że to właściwie ja ponoszę /tylko nie wiem: czy w całości czy w części/ koszty komornicze?? Co miesiąc na moje konto (po nowelizacji kwoty wolnej od zajęcia komorniczego) wpływa kwota: 167,69 zł która jest rozpisana następująco: główna-48,42 zł; odsetki-128,10 zł; komornik-8,83 zł, co oznacza, że opłata egzekucyjna jest ściągana z należności głównej. I skoro zgodnie z przepisami wszelkie koszty egzekucyjne powinny obciążać dłużnika, to ja powinnam skierować do komornika jakiś wniosek w tej sprawie, czy też te koszty zostaną kiedyś w przyszłości mi zwrócone już po całkowitym zaspokojeniu zarówno wierzytelności głównej, jak i odsetek? Z drugiej strony wydaje mi się, że byłoby sprawiedliwiej gdyby komornik ściągał je na bieżąco z ”dochodu” dłużnika, nie dopisując ich do mojej wierzytelności głównej. A może ta kwota 8,83 zł jest w rzeczywistości tą zaliczką na wydatki (ponoszoną początkowo przez wierzyciela), o której Pan pisze w swoim artykule, tylko ja nie umiem tego właściwie odróżnić od opłaty egzekucyjnej? Reasumując: czy ja powinnam poczynić jakieś kroki, by te comiesięczne koszty komornicze zostały mi też w przyszłości zwrócone? Serdecznie pozdrawiam i będę śledzić bloga.
    Łucja

    21 lutego 2018
    Reply
    • Witam na blogu Pani Łucjo!

      Bardzo dziękuję za miłe słowa 🙂 Co do Pani pytania – w większości przypadków komornik opłaty egzekucyjne ściąga od dłużnika i robi to właśnie na bieżąco, proporcjonalnie do wyegzekwowanej kwoty. Ale nie powinien pobierać ich kosztem wierzyciela. Być może otrzymuje Pani wszystko, co się Pani należy, a jedynie informacja o wpłatach jest nieczytelna. Bo jeżeli komornik wyegzekwował od dłużnika x zł, to Pani powinna otrzymać kwotę pomniejszoną o opłatę egzekucyjną. I z Pani komentarza wynika, że tak się dzieje – komornik informuje o kwocie „ściągniętej”, ale przelewa ją pomniejszoną o swoje koszty. To nie znaczy, że to Pani je ponosi.

      Ale to tylko ogólna informacja w oparciu o Pani komentarz, a nie porada prawna udzielona na podstawie akt sprawy. Więc rekomendowałbym Pani kontakt z komornikiem, choćby telefoniczny lub mejlowy, żeby się upewnić i nie przejmować sprawą 🙂

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      21 lutego 2018
      Reply
  7. Łucja said:

    Dzień dobry.
    Bardzo serdecznie dziękuję za odpowiedź. Przyznam szczerze, że o takiej możliwości nie pomyślałam! Jest to bardzo cenna dla mnie wskazówka, ponieważ modyfikuje też kwotę jaką podam w odpowiedzi do Urzędu Skarbowego, bo pierwotnie uczyniłabym to źle.
    Bardzo się cieszę, że istnieje tak profesjonalnie prowadzony blog, z tak szeroką gamą zagadnień, jak i możliwością prowadzenia dyskusji.
    Serdecznie dziękuję za poświęcony mi czas:) Pozdrawiam.
    Łucja.

    22 lutego 2018
    Reply
    • Pani Łucjo, dziękuję za miłe słowa 🙂 Zapraszam również w przyszłości – na bloga i do kontaktu osobistego, gdyby potrzebowała Pani pomocy prawnej.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      26 lutego 2018
      Reply
  8. ferens said:

    Dzien dobry.W 2015 r zostalo wobec mnie umozone postepowanieegzekucyjne na wniosek wierzyciela po zaplaceniu calosci zadluzenia.)d 2016 r toczy sie spor miedzy komornikiem a dozorca o zaplate za dozor nad autem.czy po takim dlugim okresie to oprocz wszystkich kosztow jakie zaplacilam musze dokonac oplaty za dozorowanie auta Nadmieniam ze 2017 r dokonalam oplaty 500 zl za toczaca sie sprawe miedzy dozorca a komornikiem.Radca Prawny wierzyciela od dlugu 60000 zl policzyl koszty 1000 zl za sprawe oraz 9 000 zl dla kancelarii .Wiem ze ta kwota jest za duza Czy po 3 latach moge zadac zwrotu nie naleznie pobranej kwoty .Pozdrawiam

    25 marca 2018
    Reply
    • Witam!

      Jeżeli jest Pani zainteresowana poradą prawną to zapraszam do bezpośredniego kontaktu, na blogu nie udzielam porad prawnych.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      26 marca 2018
      Reply
  9. Maria Wieczorek said:

    Witam. Jestem wierzycielką, mój dłużnik otrzymuje rentę z ZUS, komornik, u którego złożyłam wniosek o egzekucję, powiedział, że on tę rentę zajmie mimo, że z niej przekazywane są alimenty , gdy złożyłam wniosek o zawieszenie egzekucji, komornik ja zawiesił i żada ode mnie oprócz zaliczki, którą mu wpłaciłam na czynności egzekucyjne/szukanie majątku itp./ żebym mu dopłaciła kolejną kwotę na te czynności, którą wydał. Czy nie powinien potrącić tych kwot z renty skoro opłaty za czynności egzekucyjne powinny być potrącane przed alimentami? Pozdrawiam

    26 kwietnia 2018
    Reply
    • Witam na blogu!

      Generalnie zaliczkę na wydatki komornika uiszcza zawsze wierzyciel, a jest ona ściągana od dłużnika dopiero przy skutecznej egzekucji. I nie jest to element opłat za czynności egzekucyjne, tylko właśnie „wydatków gotówkowych”.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Krzysztof Kozłowski

      30 kwietnia 2018
      Reply

Zostaw komentarz